สหรัฐ ประกาศคว่ำบาตร ศาลอาญาโลก เจอ ICC-หลายชาติจวกกลับ บ่อนทำลายหลักนิติธรรม

รัฐบาลสหรัฐอเมริกาภายใต้ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้ประกาศมาตรการคว่ำบาตรครั้งใหญ่ต่อศาลอาญาระหว่างประเทศ(ICC) ซึ่งถือเป็นการเร่งความพยายามอย่างจริงจังในการบ่อนทำลายสถาบันที่รัฐบาลทรัมป์มองว่าเป็นองค์กรนอกรีต โดยการประกาศคว่ำบาตรดังกล่าวเกิดขึ้นไม่กี่ชั่วโมงหลังจากนาวี พิไล ผู้เคยเป็นอดีตผู้พิพากษาของ ICC คว้ารางวัลโนเบลสาขาสันติภาพที่ทรัมป์แสดงความปรารถนาอย่างแรงกล้าอยากได้ เป็นผู้คว้ารางวัลทรงเกียรตินี้ไปครอง

นายมาร์โค รูบิโอ รัฐมนตรีต่างประเทศศหรัฐ กล่าวว่า มาตรการคว่ำบาตรที่ประกาศล่าสุดนี้ ซึ่งรวมถึงการห้ามหน่วยงานของสหรัฐทำธุรกรรมกับ ICC นั้น มีจุดมุ่งหมายเพื่อปกป้องอธิปไตยของสหรัฐ พร้อมทั้งกล่าวหาว่า ICC มีความพยายามที่จะดำเนินคดีกับชาวอเมริกัน

ก่อนหน้านี้สหรัฐได้ดำเนินการคว่ำบาตรผู้พิพากษาและเจ้าหน้าที่ของ ICC ไปแล้ว 17 คน แต่ความเคลื่อนไหวล่าสุดนี้เป็นการคว่ำบาตรตัวศาลในฐานะองค์กร โดยมีเป้าหมายเพื่อทำลายขีดความสามารถในการดำเนินงานด้านการเงินของศาล ICC โดยมาตรการคว่ำบาตร ICC ของสหรัฐดังกล่าว ยังรวมถึงการห้ามบริษัทสหรัฐจัดหาสินค้าหรือบริการให้กับ ICC เช่น การบริการภาคธนาคารหรือซอฟต์แวร์ด้วย

อย่างไรก็ตาม สหรัฐได้กำหนดระยะเวลาผ่อนผัน 6 เดือน ก่อนที่มาตรการคว่ำบาตรบางประการจะมีผลบังคับใช้ ซึ่งหมายความว่ารัฐภาคีสมาชิกของ ICC ยังคงสามารถสนับสนุนงบประมาณสำหรับการดำเนินงานของศาลต่อไปได้ โดยนายรูบิโอระบุว่าการผ่อนผันนี้มีไว้เพื่อให้ประเทศต่างๆ มีเวลาเจรจาหาทางออกเพื่อแก้ไขข้อกังวลของสหรัฐที่มีต่อ ICC

ด้าน ICC ระบุว่าการคว่ำบาตรของสหรัฐถือเป็นการโจมตีหลักนิติธรรมและรากฐานของระเบียบกฎหมายระหว่างประเทศ

ขณะที่นายอันโตนีอู กุแตร์เรซ เลขาธิการสหประชาชาติ(ยูเอ็น) กล่าวถึงการตัดสินใจครั้งนี้ของสหรัฐว่าเป็นความเสียหายครั้งใหญ่ต่อความพยายามร่วมกันของเราในการสร้างความยุติธรรมทางอาญาระหว่างประเทศ ซึ่ง ICC ถือเป็นเสาหลักสำคัญ

ด้านสหราชอาณาจักร ร่วมกับแคนาดา เดนมาร์ก เยอรมนี ฝรั่งเศส อิตาลี ญี่ปุ่น และเนเธอร์แลนด์ ประสานเสียงยืนยันถึงการให้การสนับสนุน ICC อย่างแน่วแน่และอย่างต่อเนื่องต่อไป อีกทั้งยังแสดงความเสียใจและไม่เห็นด้วยอย่างยิ่งกับมาตรการคว่ำบาตรดังกล่าวของสหรัฐ พร้อมกันนี้ชาติเหล่านี้ยังได้ชื่นชมการทำงานของเจ้าหน้าที่ ICC ในการนำตัวผู้ที่ถูกกล่าวหาว่าก่ออาชญากรรมระหว่างประเทศร้ายแรงที่สุดเข้าสู่กระบวนการยุติธรรม รวมถึงการให้ความช่วยเหลือแก่เหยื่อผู้เสียหายอีกด้วย

ศาลอาญาระหว่างประเทศ หรือ ICC ก่อตั้งขึ้นในปี 2002 เพื่อดำเนินคดีอาชญากรรมสงคราม อาชญากรรมต่อมนุษยชาติ และการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ โดยมีประเทศสมาชิก 125 ประเทศ ทว่าประเทศสำคัญๆ อย่าง สหรัฐอเมริกา รัสเซีย จีน อินเดีย และ อิสราเอล กลับไม่ได้เป็นรัฐภาคีของ ICC แต่อย่างใด

ในขณะที่รัฐบาลทรัมป์กล่าวหา ICC ว่าถูกควบคุมโดยกลุ่มโลกาภิวัตน์ที่คุกคามอธิปไตยของสหรัฐ นอกจากนี้ รัฐบาลทรัมป์ยังไม่พอใจอย่างมากที่ ICC เปิดการสอบสวนการกระทำของทหารสหรัฐในอัฟกานิสถาน และการออกหมายจับเจ้าหน้าที่ระดับสูงอิสราเอลหลายคน รวมถึงนายเบนจามิน เนทันยาฮู นายกรัฐมนตรีอิสราเอล ซึ่งเป็นพันธมิตรของทรัมป์ โดยเนทันยาฮูเองได้ออกมาแสดงความยินดีต่อมาตรการคว่ำบาตรดังกล่าวของสหรัฐ โดยกล่าวสำทับว่า ICC ไม่ใช่ศาล แต่เป็นองค์กรทางการเมืองที่คุกคามประเทศประชาธิปไตยที่เคารพกฎหมาย และ แนวคิดพื้นฐานเรื่องอธิปไตยของชาติ

อย่างไรก็ตาม มาตรการคว่ำบาตรใหม่ต่อ ICC ไม่ได้ระบุว่าต้องถอนหมายจับเหล่านั้นก่อน สหรัฐจึงจะยกเลิกการคว่ำบาตร แต่รูบิโอกล่าวว่า ทรัมป์จะไม่ยอมให้ ICC ดำเนินคดีกับชาวอเมริกัน โดยกล่าวอีกว่า “ICC จะยุติการข่มขู่คุกคาม หรือไม่เราก็จะเป็นฝ่ายทำให้ ICC สิ้นสุดลงเอง”