รพ.สัตว์ทะเลหายาก คืนชีวิตใหม่สู่มหาสมุทร

รพ.สัตว์ทะเลหายาก คืนชีวิตใหม่สู่มหาสมุทร

ท้องทะเล ที่ผู้คนมองว่าเป็นแหล่งพักผ่อน แต่สำหรับสิ่งมีชีวิตเหล่านี้ทะเลคือบ้าน ที่แม้ว่าบ่อยครั้งจะพบกับอันตราย แต่พวกเขาก็ต้องการกลับบ้านเสมอ

ครั้งนี้เราจะพาไปทำความรู้จักกับสถานที่แห่งหนึ่งในจังหวัดระยอง ซึ่งทำงานอยู่เบื้องหลังการช่วยเหลือ รักษา และฟื้นฟูสัตว์ทะเลหายาก ก่อนกลับสู่ทะเลอีกครั้ง

นายสัตวแพทย์(น.สพ.)ธนพรรณ ชมชื่น นายสัตวแพทย์ปฏิบัติการ ศูนย์วิจัยทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งตะวันออก เล่าเรื่องของรพ.สัตว์ทะเลหายากให้ฟังว่า ตั้งแต่สมัยที่จุดเริ่มต้นของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง คือก่อนหน้านี้ กรมเพิ่งแยกตัวออกมาจากของกรมประมง ซึ่งในช่วงที่ยังอยู่ของกรมประมง พระพันปีหลวง ได้ทรงเห็นถึงคุณค่าและความสำคัญของทรัพยากรธรรมชาติ โดยเฉพาะเต่าทะเล ท่านก็เลยได้พระราชทานที่เกาะมันในให้ประชาชน เข้าไปใช้พื้นที่ในการอนุรักษ์เต่าทะเล โดยจุดเริ่มต้น มีการอนุรักษ์และอนุบาลเต่าทะเลบนเกาะมันในก่อน

จากนั้นเมื่อเราแยกตัวออกมาจากกรมประมงแล้ว ก็ได้มีการขยายงานไปในส่วนของอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นปะการัง หญ้าทะเล เรามีการตั้งเป็นพื้นที่วิจัยเหมือนเป็นห้องแล็บ ห้องวิจัยอยู่บนเกาะมันใน จากจุดเริ่มต้น เราก็ขยายงานมากขึ้นกระจายไปอยู่ตามที่ต่าง ๆ ตามแนวชายฝั่งของประเทศไทย แล้วก็พัฒนามาเรื่อย ๆ จนได้มาเป็นศูนย์ช่วยชีวิตสัตว์ทะเลหายากแห่งนี้

น.สพ. ธนพรรณ บอกว่า ปี 2569 พบสัตว์ทะเลเกยตื้น 320 ตัว กว่า 53% ไม่สามารถรักษาได้ทัน กลายเป็นซากสัตว์ก่อนถึงศูนย์ ส่วนใหญ่เวลาเราพูดเรื่องอัตราการรอดและก็สาเหตุการเกยตื้น เราจะแบ่งเป็นกลุ่มของโลมา กลุ่มของเต่าทะเล เพราะสาเหตุหลัก ไม่เหมือนกัน ส่วนใหญ่โลมา วาฬ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในทะเล มักจะเกิดจากการป่วยตามธรรมชาติ เพราะว่าเขาค่อนข้างที่จะเหมือนฉลาด

แต่ถ้าเป็นเต่าทะเล ส่วนใหญ่ จะเกิดป่วยจากขยะทะเล เป็นอันดับหนึ่งตอนนี้ ไม่ว่าจะเป็นการกินเข้าไปแล้วอุดตันในทางเดินอาหาร หรือ พันรัดตามร่างกาย เต่าทะเลส่วนใหญ่ที่ถูกพันรัด เขาก็จะสูญเสียขาไปเนื่องจากว่าภาวะขาดเลือดที่บริเวณปลายแขนขา แล้วก็น่าจะเน่าแล้วก็ขาดหายไป

ถ้าได้เดินดูในโรงพยาบาลตรงนี้ เราก็จะเห็นมีเต่าหลายตัวที่พิการไม่มีแขนไม่มีขาครับ

“ในศูนย์ตอนนี้ เรามีเต่าดูแลอยู่ประมาณ 80 ตัว ตัวหนึ่งอาจจะอยู่เป็นปี ทำให้มันสะสมเคสมาเรื่อย ๆ ซึ่งในอนาคตถ้าเรายิ่งมีเต่าพิการเยอะขึ้น เราก็จะไม่มีพื้นที่ในการรองรับเต่าที่แบบป่วยเข้ามาใหม่น้อยลงนะครับ ซึ่งอันนี้ก็เป็นปัญหาในอนาคตที่ต้องหาทางจัดการต่อครับ”น.สพ.ธนพรรณ กล่าว

การทำงานของศูนย์ มีความสำคัญต่อเรื่องของการอนุรักษ์ทรัพยากรยังไงบ้าง

น.สพ. ธนพรรณ กล่าวว่า ถ้าโดยตรงเราก็คือเราทำหน้าที่เหมือนช่วยชีวิตเหมือนต่อชีวิตพวกสัตว์ทะเลหายากที่เขาป่วยแล้วก็เกยตื้นเข้ามา แต่อีกหน้าที่หนึ่งของศูนย์

นอกจากเราจะรักษาแล้ว เราก็ช่วยกันบอกต่อแล้วก็เผยแพร่ความรู้ ให้ทุกคนได้เห็นถึงปัญหาของขยะทะเล แล้วก็ปัญหาของสิ่งแวดล้อมที่มันส่งผลต่อตัวสัตว์ทะเลหายากจริง ๆ ทำให้เขาเห็นภาพมากขึ้นว่าปัญหาที่ทุกคนร่วมกันก่อ ก็คือปัญหาของสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ มันแสดงออกชัดเจนโดยเฉพาะในกลุ่มของเต่าทะเลที่แขนขาขาดบ้าง ตายบ้าง ติดเครื่องมือประมงและก็จมน้ำตาย คือภาพมันค่อนข้างแบบชัดเจนว่ามันมีผลกระทบจริง ๆ

“มันก็อาจจะดูเหมือนสายไปแล้ว แต่จริง ๆ แล้วเราสามารถที่จะช่วยกันลด ยังช่วยกันรณรงค์เพื่อไม่ให้ อนาคตมันมีเยอะขึ้น อย่างน้อยถ้า ในช่วงชีวิตเรา เราอาจจะไม่สามารถลดปัญหานี้ได้ แต่ว่าในอนาคตลูกหลานเรา เขาน่าจะมีปัญหานี้ลดลงนะครับ”น.สพ.ธนพรรณ กล่าว

สำหรับมนุษย์ นี่อาจเป็นเพียงหนึ่งชีวิตเล็กๆ แต่สำหรับสัตว์ทะเล นี่คือโอกาสที่จะได้กลับบ้าน และทุกครั้งที่แต่ละชีวิตได้กลับคืนสู่ธรรมชาติ นั่นหมายความว่า เรากำลังรักษาทะเลของเราเอาไว้ด้วยเช่นกัน..