เมื่อวันที่ 29 ตุลาคม เวลา 11.00 น. ที่ห้อง Command Center ชั้น 1 อาคารธานีนพรัตน์ ศาลาว่าการกรุงเทพมหานคร ดินแดง นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เป็นประธานแถลงข่าวเปิดตัว “BKK Clean Air 2027: ยกระดับมาตรการสู้ฝุ่นกรุงเทพมหานคร” เพื่อประกาศแนวทางขับเคลื่อนการรับมือปัญหาฝุ่นมลพิษ PM2.5 ประจำปี 2570 ร่วมกับหน่วยงานภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน โดยมี นายพรพรหม ณ.ส. วิกิตเศรษฐ์ รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร และรศ.ดร.สุรัตน์ บัวเลิศ คณะสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ร่วมแถลงข่าว
นายชัชชาติ กล่าวว่า การแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน นักวิชาการ และประชาชน โดยต้องควบคุมแหล่งกำเนิดมลพิษอย่างจริงจัง ทั้งจากยานพาหนะ การเผา โรงงานอุตสาหกรรม และการก่อสร้าง พร้อมกำชับให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบอย่างต่อเนื่องและบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวด
นอกจากนี้ การแก้ไขปัญหาต้องอาศัยข้อมูลทางวิชาการและเทคโนโลยีในการวิเคราะห์แหล่งกำเนิดฝุ่น รวมถึงพิจารณาปัจจัยด้านสภาพอากาศและทิศทางลม เพื่อให้สามารถแก้ไขปัญหาได้ตรงจุด โดยมาตรการ Work from Home เป็นอีกแนวทางที่ช่วยลดการเดินทางและมลพิษจากการจราจร ซึ่งจากการดำเนินมาตรการที่ผ่านมา พบว่าปริมาณการจราจรลดลงได้ประมาณร้อยละ 10 ในบางวัน
ขณะเดียวกัน ประชาชนสามารถมีส่วนร่วมได้ด้วยการลดการใช้รถยนต์ส่วนบุคคล หันมาใช้ระบบขนส่งสาธารณะ ดูแลรักษารถยนต์เพื่อลดการปล่อยมลพิษ และงดการเผาขยะหรือวัสดุทางการเกษตร ส่วนภาครัฐควรส่งเสริมการใช้ขนส่งสาธารณะและปรับเปลี่ยนรถโดยสารดีเซลเก่าเป็นรถโดยสารไฟฟ้า เพื่อลดมลพิษในระยะยาว
นายชัชชาติ ยังเน้นย้ำถึงความสำคัญของการสร้างเครือข่ายประชาชนในการเฝ้าระวังปัญหาสิ่งแวดล้อม โดยเปิดโอกาสให้ประชาชนแจ้งเบาะแสการเผา การปล่อยควันดำ และปัญหามลพิษอื่น ๆ เพื่อให้เจ้าหน้าที่สามารถตรวจสอบและแก้ไขปัญหาได้อย่างรวดเร็วและตรงจุด ทั้งนี้ การบูรณาการความร่วมมือจากทุกภาคส่วนจะเป็นกลไกสำคัญในการลดปัญหาฝุ่น PM2.5 อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน
กทม. ยกระดับการสู้ฝุ่นด้วยแนวคิด “รู้ทัน คุมเข้ม และป้องกัน” ครอบคลุม 3 ด้านหลัก ได้แก่ การเฝ้าระวัง การควบคุมแหล่งกำเนิด และการป้องกันสุขภาพประชาชน โดยมุ่งเน้นการใช้เทคโนโลยีและข้อมูลวิเคราะห์เชิงลึก ดังนี้
1. สั่งการแม่นยำด้วย Command Center & Superstation ศูนย์บัญชาการ Command Center เชื่อมโยงและวิเคราะห์ข้อมูลสำคัญรอบด้านแบบ Real-time ทั้งค่าฝุ่นรายพื้นที่ ทิศทางลม การระบายอากาศ จุดความร้อน (Hotspots) และแหล่งกำเนิดมลพิษ เพื่อกำหนดพื้นที่เฝ้าระวังและส่งทีมปฏิบัติการลงพื้นที่แก้ปัญหาได้อย่างทันท่วงที และสถานีวิเคราะห์ฝุ่นขั้นสูง (Superstation) ร่วมมือกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ นำแดชบอร์ด Superstation มาใช้วิเคราะห์องค์ประกอบและแหล่งที่มาของฝุ่น เพื่อให้ทราบสาเหตุที่แท้จริง นำไปสู่การตรวจสอบและแก้ปัญหาที่ต้นตอได้อย่างตรงจุด
2. ส่ง “สารวัตรสิ่งแวดล้อม” ลุยตรวจเชิงรุกถึงแหล่งกำเนิด บูรณาการกำลังเจ้าหน้าที่จากส่วนกลางและ 50 สำนักงานเขต ลงพื้นที่ตรวจกำกับดูแลแหล่งกำเนิดมลพิษเชิงรุกตามกฎหมาย โดยมุ่งเน้นการตรวจสอบสถานประกอบการ โรงงานอุตสาหกรรม (ผ่านระบบ BKK Industrial Watch) ไซต์งานก่อสร้าง กิจการเสี่ยง และพื้นที่เสี่ยงการเผาในที่โล่ง ตามข้อมูลชี้เป้าจากศูนย์ Command Center
3. ดึงภาคขนส่งและเกษตรกรรม ร่วมลดมลพิษที่ต้นตอ โดยโครงการ Green List (บัญชีสีเขียว) เชิญชวนผู้ประกอบการขนส่งและประชาชน นำรถเข้าบำรุงรักษาและลงทะเบียนในระบบ เพื่อร่วมลดมลพิษ ยกระดับสู่การเป็น “เขตมลพิษต่ำ” (Low Emission Zone) ควบคู่กับโครงการ “รถคันนี้ลดฝุ่น” สร้างความร่วมมือป้องกันการเผา ประสานงานใกล้ชิดกับจังหวัดปริมณฑลและจังหวัดใกล้เคียง (อาศัยความร่วมมือกับจังหวัดนครนายก) สนับสนุนทางเลือกทดแทนการเผาแก่เกษตรกร เช่น การอัดฟาง การสับตอซัง การใช้จุลินทรีย์ย่อยสลาย และการนำเศษวัสดุไปใช้ประโยชน์ พร้อมติดตามสถานการณ์น้ำ เพื่อวางแผนช่วยเหลือเกษตรกรช่วงเก็บเกี่ยวอย่างเหมาะสม
4. ห่วงใยสุขภาพ สื่อสารฉับไว ดูแลกลุ่มเปราะบาง แจ้งเตือนสถานการณ์ฝุ่น และแนะนำการปฏิบัติตนอย่างทันท่วงที พร้อมจัดเตรียม “ห้องปลอดฝุ่น” (Dust-free Room) และห้องเรียนปลอดฝุ่นในโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร และยกระดับบริการทางการแพทย์และสาธารณสุข เพื่อดูแลประชาชนโดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยงและกลุ่มเปราะบาง
ทั้งนี้ กรุงเทพมหานคร ขอเชิญชวนประชาชน ผู้ประกอบการ และภาคีเครือข่าย ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการตรวจเช็กสภาพยานพาหนะ ลดกิจกรรมที่ก่อให้เกิดฝุ่น และติดตามข้อมูลคุณภาพอากาศผ่านช่องทางประชาสัมพันธ์ของกรุงเทพมหานคร เพื่อร่วมกันลดฝุ่น PM2.5 คืนอากาศสะอาดให้กับกรุงเทพมหานคร
